W pierwszej części tej historii opisałem pionierskie lata integracji sensorycznej w Polsce — od pierwszych kursów w Helenowie w 1993 i 1994 roku, przez założenie Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów NDT-SI, po pierwsze polskie certyfikaty. Ta część prowadzi opowieść dalej: o tym, jak powstał polski program szkoleniowy, kim byli pierwsi polscy instruktorzy i jak terapia integracji sensorycznej dotarła do gabinetów w całej Polsce.
Pierwszy polski kurs I stopnia (1996)
Rosnące zainteresowanie teorią integracji sensorycznej wśród profesjonalistów i rodziców oraz liczne wykłady, które prowadziłem na studiach podyplomowych, wskazywały na potrzebę kształcenia w języku polskim — z treściami dostosowanymi do realiów polskich placówek.
Po uzgodnieniach z instruktorką V. Maas ze Stanów Zjednoczonych, w listopadzie i grudniu 1996 roku odbył się pierwszy polski kurs integracji sensorycznej I stopnia. Współorganizatorką była Ewa Grzybowska — psycholog i terapeuta SI.
Ujednolicony program trójstopniowy (1997)
W 1997 roku wraz z Ewą Grzybowską opracowaliśmy jednolity tryb prowadzenia szkoleń. Program składał się z trzech stopni:
- Stopień I — Neurobiologiczne podstawy integracji sensorycznej (cztery dni, część teoretyczna)
- Stopień II — Metoda Integracji Sensorycznej: praktyka, badanie, diagnoza, certyfikacja
- Stopień III — kierunkowa specjalizacja dla wybranych grup dzieci
Ten układ stał się fundamentem polskiego systemu kształcenia terapeutów SI i — w nieco zmodyfikowanej formie — funkcjonuje do dziś.
Pierwsi polscy instruktorzy
W 1997 roku odbył się kurs, którego organizacją kierowała B. Jędrzejewska-Rudak. Ja i Ewa Grzybowska pełniliśmy rolę asystentów instruktora ze Stanów Zjednoczonych, a po jego zakończeniu otrzymaliśmy certyfikaty uprawniające do prowadzenia szkoleń w Polsce.
Pierwsze lata były trudne: kursy odbywały się raz lub dwa razy w roku, instruktorzy pracowali głównie wolontariacko. Mimo to udało się zorganizować szkolenia w Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu, Szczecinie, Lublinie i kolejnych miastach. To dzięki tej regionalnej obecności integracja sensoryczna trafiła stopniowo do gabinetów w całej Polsce.
Polskie tłumaczenia testów SI
Pod koniec lat 90. — wspólnie z Ewą Grzybowską — opracowaliśmy polskie instrukcje do testów integracji sensorycznej. Praca odbywała się bezpłatnie. Tłumaczenia były przekazywane uczestnikom szkoleń II stopnia przez Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej.
To przedsięwzięcie radykalnie poszerzyło bazę osób mogących korzystać z metody — szczególnie tych, którzy nie mieli swobodnej znajomości języka angielskiego.
Polska szkoła SI — prekursorzy
Polska szkoła integracji sensorycznej powstawała równolegle do mojej pracy szkoleniowej, dzięki zaangażowaniu kilku osób, których wkład trudno przecenić.
śp. dr n. med. Maria Borkowska (1939–2023) — pediatra i specjalistka rehabilitacji ruchowej, jedna z najważniejszych postaci polskiej rehabilitacji dziecięcej. Założycielka Poradni Rehabilitacyjnej na warszawskim Żoliborzu i sieci Poradni Aga; przez ponad 20 lat związana z warszawskim Ośrodkiem Wczesnej Interwencji. Inicjatorka pierwszych polskich szkoleń integracji sensorycznej oraz metody NDT-Bobath. Choć w początkowej fazie angażowała się także w SI, ostatecznie poświęciła się NDT-Bobath, której od 1994 roku była instruktorką, a następnie seniorem-instruktorem. Odznaczona m.in. medalem im. Henryka Jordana i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Małgorzata Dębińska-Pruchniak — ważny członek PSTIS, która od początku wspierała Ewę Grzybowską i mnie w prowadzeniu pierwszych polskich szkoleń terapii integracji sensorycznej.
Ewa Grzybowska — moja wieloletnia współpracowniczka, z którą wspólnie opracowaliśmy ujednolicony program szkoleń i polskie tłumaczenia testów (więcej w sekcjach powyżej).
Empis — polski sprzęt do terapii SI
Historia firmy Empis sięga 1995 roku, kiedy w pierwszym w Polsce prywatnym gabinecie integracji sensorycznej powstawały pierwsze prototypy urządzeń terapeutycznych. Z czasem stało się jasne, że polskie gabinety potrzebują własnego, dostępnego sprzętu — projektowanego z myślą o specyfice naszych placówek.
W 2005 roku mój syn Mateusz Przyrowski założył firmę Empis — polskiego producenta profesjonalnego sprzętu do terapii integracji sensorycznej. Pięć lat później, w 2010 roku, do firmy dołączył jego brat Marek Przyrowski. Empis nie tylko produkuje sprzęt (huśtawki, platformy, ścianki wspinaczkowe, zabawki sensoryczne, sale doświadczania świata, pomoce logopedyczne), ale też wydaje materiały edukacyjne, prowadzi szkolenia i wyposaża placówki terapeutyczne. Z czasem produkty Empis trafiły także na rynki zagraniczne — do USA, Kanady, Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, Włoch i innych krajów.
Empis powołał także Fundację For Kids oraz prowadzi portal edukacyjny integracjasensoryczna.info, popularyzujący wiedzę o SI.
Empis i Sensum Mobile — mój ośrodek szkoleniowy — utworzyły spójny ekosystem: EMPIS & Sensum Mobile. Sprzęt do terapii i kształcenie terapeutów stały się dwoma równoległymi misjami tej samej firmy — kontynuującej polską drogę rozwoju integracji sensorycznej.
KATIS — polska innowacja diagnostyczno-terapeutyczna
W 2021 roku, jako naturalne rozwinięcie długoletniej pracy diagnostycznej i terapeutycznej, w ekosystemie Empis powstał KATIS — inteligentna platforma informatyczna do diagnozy i terapii integracji sensorycznej u dzieci poniżej 4. roku życia. Narzędzie jest stale rozwijane przez Marka Przyrowskiego.
KATIS łączy w jednym systemie wczesną diagnozę, planowanie terapii i wsparcie dla terapeutów, rodziców i ośrodków. Wokół platformy prowadzone są regularne szkolenia dla terapeutów SI w różnych miastach Polski — narzędzie jest dziś szeroko wykorzystywane w polskich placówkach terapeutycznych.
Sensum Mobile dziś
Stacjonarne centrum terapii integracji sensorycznej zostało zamknięte w 2022 roku, kiedy przeszedłem na emeryturę. Działalność szkoleniowa jest jednak kontynuowana — dziś prowadzimy szkolenia online, dzięki czemu wiedza wypracowana przez ponad 30 lat jest dostępna dla terapeutów z całej Polski, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Mam nadzieję, że historia integracji sensorycznej w Polsce jeszcze się nie skończyła — i że młodsze pokolenie terapeutów napisze jej kolejne rozdziały.
Materiały dodatkowe:
- Historia Integracji Sensorycznej w Polsce cz. I — pionierskie lata 80. i 90.
- Czym jest integracja sensoryczna? — artykuł wprowadzający
- Aktualne szkolenia online
Tekst zredagowany na podstawie materiałów autorstwa Zbigniewa Przyrowskiego (procesysensoryczne.pl, integracjasensoryczna.info) oraz filmu dokumentalnego produkcji EMPIS & Sensum Mobile (2025).